ABD-İran Savaşı Çıkış Seslerini Yeniden Güçlendirdi mi?

Eski Bir Tartışma, Yeni Bir Bağlam

Türkiye'nin NATO üyeliğinin yeniden sorgulanması yeni bir olgu değil. Ancak ABD-İsrail-İran arasındaki silahlı çatışmanın İttifak'ın kolektif savunma mekanizmalarını fiilen devreye soktuğu bu dönemde tartışma eskisinden farklı bir zemine oturdu. Yeniçağ gazetesinde yayımlanan köşe yazısında imzası bulunan yazar İlay Aksoy, savaş ortamında Türkiye'nin NATO içinde kalmanın bedelini somut biçimde ödemeye başladığını savundu ve "Bundan iyi bir zaman olamaz" başlığıyla çarpıcı bir çerçeve çizdi.

Kolektif Savunma Mekanizması Devrede

NATO'nun 5. Maddesi, ittifak üyelerinden birine yönelik silahlı saldırının tüm üyelere yapılmış sayılacağını öngörür. İran'dan fırlatılan ve Türk hava sahasına giren balistik mühimmatın NATO unsurlarınca etkisiz hale getirilmesi, Türkiye'nin savaşa fiilen temas ettiğini tescil etti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bu müdahaleyi onaylarken Türkiye'nin "taraf" olmadığını vurguladı. Ancak analistlere göre kolektif savunma mekanizmasının işlemesi, Ankara'nın istese de istememese de çatışmaya dahil olduğu anlamına geliyor.

Tartışmanın odağındaki asıl soru şu: Türkiye, 1952'den bu yana üyesi olduğu ve dünyanın en büyük askeri ittifakından ayrılmanın hem hukuki hem de güvenlik maliyetini kaldırabilir mi? Savunma uzmanlarının büyük çoğunluğu bu soruya olumsuz yanıt veriyor. NATO üyeliği; silah sistemleri, istihbarat paylaşımı ve ortak lojistik altyapı açısından Türkiye'ye vazgeçilmez avantajlar sağlıyor. Üyelikten çıkış süreci ise hem uzun hem de maliyetli.

Öte yandan savaşın köşe yazısı gündemine taşıdığı daha derin soru, Türkiye'nin ittifak politikasını belirlerken "ulusal çıkar mı, ittifak dayanışması mı?" ikilemine nasıl yanıt vereceğidir. Bu gerilim, Türkiye'nin S-400 alımı ve Suriye politikası gibi kırılma noktalarında da gün yüzüne çıkmıştı.

Soru Büyüyor, Cevap Hâlâ Açık

NATO'dan çıkış tartışması kamuoyunda ses getirse de hükümetin resmi duruşunda herhangi bir değişiklik gözlemlenmiyor. Çatışmanın seyrine ve NATO içindeki yük paylaşımı tartışmalarına bağlı olarak bu sorunun önümüzdeki aylarda gündemde kalmaya devam edeceği öngörülüyor.