Yapay zekâ teknolojileri artık hayatın her alanında yer alırken, bu teknolojileri kimlerin ve hangi psikolojik eğilimlerle kullandığı da bilim dünyasının dikkatini çekiyor.
İngiltere merkezli University of Essex ve ABD’deki University of New Mexico araştırmacılarının ortak çalışması, psikopatik ve narsistik eğilimleri yüksek bireylerin yapay zekâ araçlarını daha sık kullandığını ortaya koydu.
(ScienceDirect, The Independent, New Scientist)
---Araştırmanın Detayları:Çalışma kapsamında, farklı yaş ve meslek gruplarından 2.000’den fazla katılımcının kişilik testleri ve dijital davranış alışkanlıkları incelendi.
Elde edilen sonuçlara göre, empati düzeyi düşük, manipülatif, benmerkezci ve güç kontrolü odaklı bireylerin ChatGPT, Claude veya Midjourney gibi yapay zekâ araçlarını daha sık ve daha stratejik biçimde kullandıkları belirlendi.Araştırmacılardan Dr. Daniel Yar, bulguların yalnızca bireysel eğilimleri değil, gelecekteki toplumsal etkileşim biçimlerini de etkileyebileceğini söyledi:
“Psikopatik ya da narsistik kişilik yapısına sahip bireyler, yapay zekâyı duygusal yoksunluklarını telafi etmek veya manipülasyon aracı olarak kullanabiliyor. Bu, özellikle iş dünyasında ve çevrimiçi platformlarda dikkatle izlenmeli.”
---Neden Daha Sık Kullanıyorlar?Uzmanlara göre bu kişilik tipleri, risk almaktan çekinmedikleri ve duygusal bağ kurmak yerine kontrol duygusuna yöneldikleri için, yapay zekâ gibi araçları cazip buluyorlar.
Örneğin narsistler, üretken yapay zekâyı “kendi fikirlerini parlatmak” veya “daha dikkat çekici içerikler üretmek” için kullanırken; psikopat eğilimliler, bilgi manipülasyonu, sosyal mühendislik ya da stratejik iletişim alanlarında avantaj elde etmek amacıyla bu sistemlere yöneliyor.
---Etik Endişeler GündemdeAraştırma, bu eğilimlerin yapay zekâ ile birleştiğinde etik dışı davranışların da artabileceği konusunda uyarıyor.
Özellikle sahte haber üretimi, sahte kimlik oluşturma, deepfake içerikler veya duygusal manipülasyon gibi riskler, bu kişilik tiplerinin kontrolsüz yapay zekâ kullanımıyla birlikte büyüyebilir.Psikolog Dr. Kate Darling, “Yapay zekâ, empati eksikliğini gizleme ve güç ilişkilerini yönetme aracı haline gelebilir” değerlendirmesinde bulundu.
(The Guardian, Psychology Today)
---Toplumsal Etki ve Farkındalık ÇağrısıBilim insanları, bu tür araştırmaların yalnızca bireyleri etiketlemek için değil, teknoloji etiği ve psikolojik farkındalık açısından da önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre gelecekte yapay zekâ kullanımında sadece teknik bilgi değil, psikolojik sorumluluk bilinci de kritik hale gelecek.
İngiltere merkezli University of Essex ve ABD’deki University of New Mexico araştırmacılarının ortak çalışması, psikopatik ve narsistik eğilimleri yüksek bireylerin yapay zekâ araçlarını daha sık kullandığını ortaya koydu.
(ScienceDirect, The Independent, New Scientist)
---Araştırmanın Detayları:Çalışma kapsamında, farklı yaş ve meslek gruplarından 2.000’den fazla katılımcının kişilik testleri ve dijital davranış alışkanlıkları incelendi.
Elde edilen sonuçlara göre, empati düzeyi düşük, manipülatif, benmerkezci ve güç kontrolü odaklı bireylerin ChatGPT, Claude veya Midjourney gibi yapay zekâ araçlarını daha sık ve daha stratejik biçimde kullandıkları belirlendi.Araştırmacılardan Dr. Daniel Yar, bulguların yalnızca bireysel eğilimleri değil, gelecekteki toplumsal etkileşim biçimlerini de etkileyebileceğini söyledi:
“Psikopatik ya da narsistik kişilik yapısına sahip bireyler, yapay zekâyı duygusal yoksunluklarını telafi etmek veya manipülasyon aracı olarak kullanabiliyor. Bu, özellikle iş dünyasında ve çevrimiçi platformlarda dikkatle izlenmeli.”
---Neden Daha Sık Kullanıyorlar?Uzmanlara göre bu kişilik tipleri, risk almaktan çekinmedikleri ve duygusal bağ kurmak yerine kontrol duygusuna yöneldikleri için, yapay zekâ gibi araçları cazip buluyorlar.
Örneğin narsistler, üretken yapay zekâyı “kendi fikirlerini parlatmak” veya “daha dikkat çekici içerikler üretmek” için kullanırken; psikopat eğilimliler, bilgi manipülasyonu, sosyal mühendislik ya da stratejik iletişim alanlarında avantaj elde etmek amacıyla bu sistemlere yöneliyor.
---Etik Endişeler GündemdeAraştırma, bu eğilimlerin yapay zekâ ile birleştiğinde etik dışı davranışların da artabileceği konusunda uyarıyor.
Özellikle sahte haber üretimi, sahte kimlik oluşturma, deepfake içerikler veya duygusal manipülasyon gibi riskler, bu kişilik tiplerinin kontrolsüz yapay zekâ kullanımıyla birlikte büyüyebilir.Psikolog Dr. Kate Darling, “Yapay zekâ, empati eksikliğini gizleme ve güç ilişkilerini yönetme aracı haline gelebilir” değerlendirmesinde bulundu.
(The Guardian, Psychology Today)
---Toplumsal Etki ve Farkındalık ÇağrısıBilim insanları, bu tür araştırmaların yalnızca bireyleri etiketlemek için değil, teknoloji etiği ve psikolojik farkındalık açısından da önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre gelecekte yapay zekâ kullanımında sadece teknik bilgi değil, psikolojik sorumluluk bilinci de kritik hale gelecek.
